Şimdi bütün çocukların elma bahçelerinde
Dağıtır saçlarını bir serin rüzgâr.
Ve gider sanki sesleri uzak iklimlere kadar
Salıncaklar sallanın.
Artık karanlığı hiç sevmiyorum.
Aydınlıkta çocukların masal gibidir gözleri,
Ve bir avuç suya benzer ince yüzleri
Işıklar yanın.
Bir beyaz sandal nasıl güzelse bir denizde
Çocuklar da öylesine güzeldir uykularında…
Sayıklayınca sanki güller açılır sularda
Anneler, babalar, uyanın.
(Yavuz Bülent Bakiler)
Yaşadığımız toplumda bazı çocuklarımız sıcak bir aile ortamında yaşayabilme hakkını bazı nedenlerden ötürü kullanamıyor. Bu gibi durumlarda çocuklar devlet tarafından koruma altına alınmaktadır. Devletin koruması altına giren çocukların eğitim, bakım ve yetiştirilme sorumluluğunu kısa veya uzun süreli olarak, ücretli veya gönüllü statüde devlet denetiminde paylaşan, uygun aile ya da kişiler ‘Koruyucu Aile’ olarak tanımlanmaktadır.
Türkiye’de ikamet eden, 25-65 yaşları arasında TC vatandaşı, en az ilkokul mezunu ve düzenli gelire sahip, evli ya da bekâr, çocuklu ya da çocuksuz herkes koruyucu aile olabilir. Bununla ilgili Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlükleri’ne ya da bu alanda hizmet veren dernek-vakıf gibi kurumlara başvuru yapılabilir.
‘Koruyucu Aile’ ile ‘Evlat Edinme’ birbirinden farklı şeylerdir. Evlat edinme biyolojik aileleri ile yaşama şansını kaybetmiş çocuklar için uzun süreli, istikrarlı bakım sağlanmasıdır. Ayrıca evlat edinmede aile hukuksal bir süreci tamamlayarak mahkeme kararıyla çocuğun velayet hakkını alır ve çocuk ailenin soyadını taşımaya başlar.
Koruyucu ailede ise çocuğun bakım, yetiştirme ve eğitim gibi çeşitli ihtiyaçları devlet ile paylaşılmaktadır. Koruyucu ailede çocuğun velayeti öz ailesinde kalmakta ve herhangi bir nedenle biyolojik ailenin vasi olamaması durumunda vasi, kurumca belirlenen bir kurum görevlisi olabilmektedir.
* Öz ailesi bulunan,
* Öz ailesince bir süre için bakılamayan,
* Çeşitli nedenlerle evlat edindirilme şansını tümüyle yitirmiş olan,
* Kız ya da erkek,
* Sağlıklı ya da özürlü,
* Tek ya da kardeş olup, koruyucu aile yanına yerleştirilmeye uygun olduğu meslek elemanları tarafından belirlenmiş çocuklardır.
Koruyucu aile bakımının amacı gerçek anlamda çocuğun gelişimini güçlendirmektir. Toplumla ve kendisiyle barışık bir birey olmasını sağlamaktır. Bu nedenle; Koruyucu ailenin çocuğun geçmiş yaşantısını bilmesi ve bu yaşantısında önemli olan kişilerle iletişimini sürdürmesini kabul etmesi önemlidir. Çocuğun koruyucu ailesi ile kuracağı ilişki, öz ailesiyle yaşadığı deneyimlerden kopuk ve bağımsız olamaz. Muhtemelen öz ailesi ile kurmuş olduğu duygusal bağ onun tüm ilişkilerini etkileyecektir. Bu gerçeklikten yola çıkarak, öz aile-koruyucu aile ve çocuk ilişkisinin kontrollü biçimde sağlanması, çocuğa gelişimini tamamlayabilmesi için ihtiyaç duyduğu sağlıklı ortamı yaratmak amacını taşımaktadır. Çocuğun Koruyucu Aile yanındaki yaşamı; öz ailesi ile yaşamından ve gelişiminden kopuk, yeniden bir doğuş dönemi değildir.
Özellikle ergenlik dönemindeki çocuklar için geçmişinin bilinmesi ve kabul edilmesi daha da önemli hale gelmektedir. Bu dönemin özelliklerine bağlı olarak her çocukta görüldüğü gibi çocukların daha duyarlı ve tepkisel davranışlarının bulunduğu bilindiğinden, çocukların tüm özellikleri ile kabul edildiği ortamları oluşturarak daha mutlu olmaları ve daha sağlıklı ilişkiler kurmalarını sağlamak sizin hoşgörü, sabır ve çabalarınızla gerçekleşecektir.
Nasıl ki çocuk öz ailesiyle birlikte geçirdiği zamanın etkilerini sizinle birlikte yaşarken gösteriyorsa, sizinle yaşantısından da etkilenecek ve bu süreçte edindiği özellikleri gelecek yaşantısında gösterecektir.
Koruyucu aile, çocuğun günlük yaşamında ebeveyn rolünü üstlenir, kurum adına genel bakımından sorumludur; ancak ana-baba hakkına ve sorumluluğuna sahip olmadığı gibi öz ailenin yerini de almış değildir. Genellikle yalnızca belli bir süre çocuktan sorumludur; çocuğun geleceğini planlayamaz. Çocuk üzerindeki kontrolünü öz aile ve kurumla paylaşır. Çocuğun sorumluluğunu almakla kuruma karşı sorumluluğu da yüklenmiştir. Kuruma çocuğun yetiştirilmesi hakkında bilgi vermek durumundadır. Kurum koruyucu ailelere sınırlar, çocuğa nasıl davranacakları ile ilgili kurallar koyar.
Bu kurallar, koruyucu aile ile çocuğun birlikte yaşayacakları süreci en sağlıklı ve keyifle geçirmelerini sağlamak amacını taşır.
Koruyucu aile yanında yaşayan bir çocuk olarak;
Hiç kimsenin bana vurmaya, bana bağırmaya, beni incitmeye, bana istemediğim şekilde davranmaya hakkı yoktur.
Kıyafetlerimi seçme ve nasıl giyineceğime karar vermeye,
Sağlıklı bir şekilde beslenmeye ve istediğim yemekleri söylemeye,
Odam bana özel bir yerdir ve buraya benden izinsiz girip eşyalarımı karıştırmamalarını istemeye,
Yaşadığım olayları paylaştığım ve kendilerinden yardım aldığım kişilerin bu olayların gizliliğini koruduklarını bilmeye,
Kendi öz ailemi, önceki sosyal çevremdeki kişileri ve yakınlarımı görmeye,
Eğitim almam konusunda koruyucu ailem tarafından desteklenmeye,
Kendimi hayata hazırlamam için beceri kazanma konusunda koruyucu ailem tarafından desteklenmeye,
Sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlere ve kurslara katılmaya,
Risklere karşı korunabilmem için bilgilendirilmeye,
Sevilmeye ve olduğum gibi kabullenilmeye,
Yararlandığım hizmetler konusunda yapılan planları bilmeye,
Kurumun bana ne tür hizmetler sağladığını bilmeye,
Sağlık hizmetlerini zamanında almaya,
Koruyucu aile yanında sorun yaşadığımda bunu benimle ilgilenen meslek elemanıyla paylaşmaya ve onunla nasıl iletişim kuracağımı bilmeye (telefon, internet, yüz yüze görüşme vb.),
Yaşadığım ev ortamının kurallarını bilmeye HAKKIM VARDIR !!!
Yanınıza yerleştirilecek çocuk ailenizin bir bireyi olarak, anne – baba ilişkisinin yanı sıra varsa çocuklarınızla da kardeş ilişkisi içinde yer alacaktır.
Başvurunuz esnasında çocuğun yaş ve cinsiyetine ilişkin tercihleriniz değerlendirilirken yerleştirilecek çocuğun yararı kadar sizin çocuklarınızın da yararının korunmasına yönelik yönlendirmelerde bulunulacaktır.
Çocuklar arası rekabetin olması kaçınılmazdır. Her iki taraftaki çocuğun örselenmemesi için çocuklar arasında taraf olmamanız, kendi aralarında çözüm bulmaları için desteklemeniz, çatışmaları sükunetle karşılamanız, hemen karar vermeyerek aile yaşantısının kendi dengesini bulması için zaman tanımanız ve İl Müdürlüğümüzden danışmanlık almanız önemlidir.
Akraba veya Yakın Çevre Koruyucu Aile Modeli
Veli ya da vasi dışında kalan kan bağı bulunan akrabalar ya da çocuğun iletişim içinde olduğu veya tanıdığı bakıcı, komşu gibi yakın çevresinde olan, tercih etmeleri halinde en az temel ana, baba eğitimleri kapsamında eğitim almış kişi ve ailelerin sağladığı bakımdır.
Geçici Koruyucu Aile Modeli
Acil koruma gereken ya da hakkında hizmet planı oluşturulmamış ve kuruluş bakımına yerleştirilmemiş ya da kendisi için planlanan hizmet modelinden çeşitli nedenlerle henüz yararlandırılamamış çocuklar için, temel ana, baba eğitimleri ve Koruyucu Aile Birinci ve İkinci Kademe Eğitimini almış profesyonel kişi ve ailelerin sağladığı birkaç gün ile en fazla bir ay arasında değişen bakımdır.
Süreli Koruyucu Aile Modeli
Öz ailesi yanına kısa sürede döndürülme imkanı bulunmayan ya da kalıcı olarak aile yanına yerleştirilemeyen çocuklara, tercihen temel ana-baba eğitimleri ve Koruyucu Aile Birinci Kademe Eğitimini almış kişi ve ailelerin sağladığı bakımdır.
Uzmanlaşmış Koruyucu Aile Modeli
Özel zorlukları ve ihtiyaçları olan çocuklara yardımcı olabilecek lisans eğitimine sahip olan veya eşlerden biri en az ilköğretim düzeyinde olmak üzere temel ana, baba eğitimleri, Koruyucu Aile Birinci ve İkinci Kademe Eğitimlerini almış kişi ve ailelerin sağladığı bakımdır.
Kişilerin evli olması halinde her iki eş için de aynı belgeler istenir.
Koruyucu aile dosyası içinde yer alan belgeler, hiçbir şekilde başvurana iade edilmez.
Sosyal inceleme sürecinde tespit edilen durumlara ilişkin koruyucu aileyi tanımaya yönelik ihtiyaç duyulacak diğer belgeler de istenir.
Hizmet sürecinin devam ettiği her iki yılda bir ve koruyucu aileye yeni katılan her aile üyesi için doktor raporu ve adli sicil belgesi yenilenir. Tespit edilen duruma uygun işlem tesis edilir.
Koruyucu aile olmanız sadece sizi değil evinizde birlikte yaşadığınız diğer aile üyeleri başta olmak üzere akraba ve sosyal çevrenizi de ilgilendirmektedir.
Şöyle ki, çocuğun evde ve çevrede kabul görmesi birlikte yaşamın daha mutlu ve sağlıklı yürümesini sağlayacaktır.
Koruyucu aile yanına yerleştirme kararının çocuğun yüksek yararı ile uyumlu olması gerekmektedir. Çocuğun gereksinimleri ile koruyucu aile adayının yetenek, deneyim ve uzmanlığının göz önünde bulundurularak yerleştirmenin yapılması çocuğun yüksek yararının sağlanmasında en uygun yöntemdir. Bu, çocuğun aile ile uyuşmazlık yaşamasını ve sürekli koruyucu aile değişikliği yaşamasını engelleyecektir.
Koruyucu aile sözleşmesi imzalanıncaya kadar çocuk ve ailenin birlikte zaman geçirmeleri sağlanarak birbirlerini tanımaları ve alışmalarına uygun ortam sağlanması yönünde yerleştirme öncesi süreç planlanır. Bu süreçte çocuk önce saatlik, daha sonra günlük, iki haftalık olarak ve toplamda en çok iki ayı geçmeyecek süreyle koruyucu aileye izinli verilebilir. Süreçte olumlu kanaat oluşması, çocuğun ve ailenin de istekliliklerini belirtmeleri halinde İl Müdürlükleri ile yanına çocuk yerleştirilmesine karar verilen koruyucu aile arasında, Kurumun ve koruyucu ailenin yükümlülüklerini içeren bir sözleşme imzalanır. Sözleşme onaylandıktan sonra çocuk aileye teslim edilir.
Yerleştirmenin ilk haftaları herkes için bir uyum dönemi olacaktır. Bu dönemde sunacağınız en önemli şey, sürekli ve tutarlı bir aile yapısıdır. Çünkü çocuklar farklı yaşantılarla koruyucu aile bakımına gelmekte, dolayısıyla yaşam tarzınıza ve beklentilerinize uyum sağlamaları, tekrar, açıklama ve sabır istemektedir.
Çocuğun aile bireylerine hitap şekli ile ilgili yaptığı seçimlere saygı gösterilmeli bu konuda çocuğa baskı yapılmamalıdır.
Koruyucu aile ve yanına yerleştirilen çocuk ile öz aile vakanın özelliklerine göre belirlenen aralıklarla, düzenli olarak mevzuat kapsamında izlenmektedir.
Bu izlemelerde;
– Ekibin bir parçası olarak hareket etmeniz,
– Bakım sürecinde Kuruma çocuk hakkındaki bilgileri aktarmanın gerekliliğini bilmeniz,
– Koruyucu aile hizmetinden yararlandırılacak çocukla masallardaki gibi bir hayat sürecekleri yönünde duygulara sahip olabilmektedirler. Ancak birlikte yaşam, hayal edilenden farklıdır. Bu nedenle yapılan izlemelerde bu duruma ilişkin duygularınızı da paylaşmanız önemlidir.
İzlemelerin sürecin çocuk yararına olup olmadığının gözlemlenmesinin yanı sıra danışmanlık verilmesi amaçlı olduğunu bilmeniz kendinizi daha güçlü hissetmenizi sağlayacaktır.
Koruyucu aile olarak sizden;
* Yanınıza yerleştirilen çocuğun her açıdan sağlıklı gelişimi için gerekli koşulları sağlamanız ve uygulamanız,
* Sağlık Bakanlığının belirlediği aralıklarda çocuk izlem protokollerine göre izlemini yaptırmanız, varsa tedavi planı ile ilgili yükümlülükleri yerine getirmeniz, uygulanmasında koruyucu aile birimiyle işbirliği içerisinde olmanız,
* Çocuğun yeteneklerinin ve becerilerinin el verdiği ölçüde eğitim ve öğretimi ya da meslek sahibi edindirilmesi için gerekli çabayı göstermeniz,
* Görüştürülmesinde koruyucu aile birimince bir sakınca bulunmaması durumunda çocuğun; anne-babası ve diğer yakınları ile Kurumca uygun görülen şekil ve zamanda görüşmesini sağlamanız,
* Çocuğun kan bağı bulunan ya da eski çevresinden kişilerle il müdürlüğünün bilgisi dışında iletişim kurulmamasını kabul etmeniz,
* Çocuğun karşılanabilir nitelikteki ihtiyaç, istek ve beklentileri ile çocuğu ilgilendiren kararlarda düşüncesini almanız,
* Çocuğun devam edeceği okul, katılacağı kurs, sünnet gibi hayatını etkileyen, değiştiren konularda sorumlu meslek elemanı ile birlikte karar almayı kabul etmeniz,
* Hizmet sürecinde çocukla ilgili oluşan her türlü rutin dışı değişiklikleri ve bunlara ilişkin duyumlarını zaman geçirmeksizin sorumlu meslek elemanına bildirmeniz,
* Koruyucu aile hizmet sürecine ve yerleştirilen çocuklara ilişkin olarak mesleki çalışmaları yürüten meslek elemanlarına gerekli çalışma şartlarını hazırlamakla, periyodik izlemeleri ve mesleki yönlendirmeleri kabul etmeniz,
* Koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının uygulanması için uygulama planı doğrultusunda işbirliği yapmanız,
* İl müdürlükleri tarafından koruyucu aile konusunda yapılacak eğitim ve çalışmalara katılmayı kabul etmeniz,
* Size teslim edilen çocuğun, il müdürlüğünün uygun görüşü olmaksızın başka bir kişi veya ailenin yanına bırakılarak oturma yerinin değiştirilemeyeceğini kabul etmeniz,
* Telefon değişikliği bilgisini hemen, adres bilgilerindeki değişikliklerini acil durumlar dışında değişiklik gerçekleşmeden bulunduğu il veya ilçede en az 20 gün önce, başka bir il veya ilçeye taşınma durumunda en az bir ay önce il müdürlüğüne bildirmeniz ve taşınma sonrasında da sürekli yerleşim yerini 20 gün içinde bildirmeniz,
* Görev veya tatil amacı ile çocukla birlikte yurt dışına gidilmek istenmesi durumunda, çocuğun veli ya da vasisinin izni gerektiğinden, yasal işlemlerin tamamlanmasına yetecek süre göz önüne alınarak, en kısa sürede durumu İl Müdürlüğüne bildirmeniz,
* Çocuğun koşullarının değişmesi sonucu il müdürlüğü tarafından hizmet modelinde bir değişikliğe gidilmesinin planlanması halinde, çocuğun yararının gerektirdiği işlemlerin yapılabilmesi için her türlü destekte bulunmanız ve çocuğun ayrılık sürecine hazırlanmasında il müdürlüğü ile iş birliği yapmayı kabul etmeniz,
* Çocuk yerleştirme önerisini geçerli bir mazereti olmaması halinde kabul etmeniz beklenmektedir.
Tüm bu konuların yanı sıra eğer;
Geçici koruyucu aile iseniz,
* Acil koruma gerektiren ve kuruluş bakımına yerleştirilmemiş olup, il müdürlüğü tarafından yerleştirilmek istenen çocukları, mazeretsiz olarak üç defadan fazla olmamak şartıyla günün her saatinde kabul etmeniz,
* İl dışına çıkılması gereken durumlarda önceden il müdürlüğüne bilgi vermeniz,
* Ev koşullarını hizmete uygun olarak düzenlemeniz,
* Geçici statüden vazgeçmek istemeniz halinde bu durumu en az bir ay önceden il müdürlüğüne bildirmeniz,
* Geçici statüden vazgeçmek için dilekçe ile bildirdiğiniz durumu, il müdürlüğünün uygun bulması halinde yanınızdaki çocuklar için kendilerine uygun hizmet modellerine geçişleri sağlanana kadar hizmeti sürdürmeniz beklenmektedir.
Uzmanlaşmış koruyucu aile iseniz,
* Koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının uygulanması için ilgili birimlerle işbirliği yapmayı kabul etmeniz,
* Varsa verilen denetim tedbiri hakkında ilgili birimlerle işbirliği yapmanız,
* Hazırlanan uygulama planı, varsa tedavi planı, eğitim tedbiri ile ilgili olarak eğitim planındaki yükümlülükleri yerine getirmeniz, uygulanmasında koruyucu aile birimiyle işbirliği içerisinde çalışmanız beklenmektedir.
14.12.2012 tarih ve 28497 sayılı Koruyucu Aile Yönetmeliği’nin bazı maddelerine ilişkin olarak uygulamada tespit edilen durumlara ilişkin olarak yapılan değişiklikler 24.01.2015 tarih ve 29246 sayılı Resmi Gazetede “Koruyucu Aile Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Ayrıntılı görüşme ve başvuru için;
İl Müdürlüklerinin iletişim bilgilerine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri için tıklayınız
Aile ve Sosyal politikalar Bakanlığı Internet Sitesi
Not: Beyazel Vakfı olarak başvuru evraklarınızın hazırlanması ve durumunuzun değerlendirilmesi sürecine danışmanlık yapmaktayız.
Ayrıca bu konuda bilgileri aldığımız ve daha detaylı bilgilere ulaşabileceğiniz resmi web sitesi adresi:
http://www.koruyucuaile.gov.tr
Koruyucu Meleğim 1. Bölüm
Koruyucu Meleğim 2. Bölüm
ame>
Koruyucu Meleğim 3. Bölüm